• BIST 96.400
  • Altın 144,302
  • Dolar 3,5616
  • Euro 4,0009

    Ombudsman (3)

    16.02.2011 16:26
    Hayri YILDIZ / yazar

    Hayri YILDIZ / yazar

    Yazımızın konu ile ilgili bu son bölümünde, uygulanan çeşitli ombudsman türlerine değinelim ve yazıyı bitirelim.

          Bu kuruma olan ihtiyacın giderek artmasıyla birlikte ombudsmanın görev alanı da genişlemiş ve denetim konularına göre bir uzmanlaşma sürecine gidilmiştir.

         Uluslararası  düzeyde, devlet düzeyinde ve yerel yönetimlerde görev yapan ombudsmanların yanı sıra, uygulamada ihtisas ombudsmanları da oluşmuştur.

         Örneğin;

         Parlamento ombudsmanı,

         İnsan hakları ombudsmanı,

         Aile ve çocuk hakları ombudsmanı,

         Ordu (silahlı kuvvetler) ombudsmanı,

         Öğrenci ombudsmanı,

         Tüketici hakları ombudsmanı,

         Basın ombudsmanı,

         Yerel yönetim ombudsmanı,

         Sağlık ombudsmanı,

         Bedensel engelliler veözürlüler ombudsmanı,

         Etnik ayrımcılığa karşı ombudsmanı,

         Polis ombudsmanı,

         Cezaevi ombudsmanı,

         Adli hizmetler ombudsmanı,

         Yaşlılık ombudsmanı,

         Üniversite ombudsmanı,

         Azınlıklar ombudsmanı,

         İskan ombudsmanı,

         Zihinsel sağlık ombudsmanı,

         İnternet ombudsmanı,

         Bankacılık ve mali hizmetler ombudsmanı,

         İşveren ombudsmanı,

         İşçi ombudsmanı,

         Vergi toplama ombudsmanı,

         Kamu şirketleri ombudsmanı,

         Yatırım ombudsmanı,

         Fırsat eşitliği ombudsmanı gibi…

                   

         Bunun yanında, bazı ülkelerde dil ombudsmanı (Kanada), Emeklilik ve sigorta ombudsmanı (Hollanda), Kadın hakları ombudsmanı (Güney Afrika) ve cevre ombudsmanı (ABD, Kanada)  gibi çok çeşitli uygulamalar görülmektedir.

         Evet,, saygıdeğer okurlar. Yazımızın amacı, ülkemizde ombudsman sistemine “hemen” geçilmesi doğrultusundadır. Hazırlık çalışmaları aşamasına fazla zaman harcamadan, ilk yapılması gereken, halkın, bu kurumun önemini benimsemesi ve kavraması acısından konu ile ilgili bilgilendirme çalışmalarına hız verilmelidir.

         Türkiye’de uygulanabilirliği üzerine bazı kesimlerce getirilen eleştiri, ülkemizde var olan idari-yönetsel yargının var olması, ombudsman sistemine gerek yoktur fikri üzerine verilecek en uygun cevap şu olsa gerek.

         İdari yargının beşiği olan Fransa’da 1973 tarihinden itibaren başarılı bir ombudsman uygulaması varken, üstelik kökeninde Osmanlı-Türk idare tarihi ve geleneği içinde rastladığımız bu sistem, şu anda idari yargının uygulanmakta olan ülkemizde de pekala başarılı bir şekilde uygulanabilir.

        Ombudsmanın idari yargı yükünün azaltılması ve daha verimli, aktif ve hızlı çalışmasına yardımcı olacak bir kurum olarak düşünülmelidir.

        Yargı dışı denetim yolları, genellikle bilgili ve varlıklı kesimler tarafından kullanılmakta, bu kesim dışında geniş halk kitleleri ise korku ya da bilgisizlik yönünden hukuki bir sürecin  başlatılması  gerçekleşememektedir.

        Halkın, doğrudan, masrafsız ve bürokratik prosetürler olmadan kamu kuruluşları ile ilgili sorun ve şikayetlerini ombudsmana ileterek çözümlemelerini ve bu şekilde vatandaşların yönetime katılmalarını sağlayacaktır. “Kim gelse bu işi çözemez.” anlayışı yerine, “ben kendi başıma bu sorurumu çözebilirim.” anlayışı hakim olacak ve bunun sonucu daha demokratik bir katılım ortamı oluşacaktır. Bunun yanında kamu kurumları ve çalışanları, hakkını çekinmeden savunan ve alan insanlar karşısında daha ilkeli davranacak, vatandaşlarla olan kamusal ilişkilerde  vatandaşların mağdur edilmemesi için gereken özeni gösterecektir. Çünkü, devlet ve devleti oluşturan kurumların varlık sebebi, vatandaşlardır, halktır, bireylerdir. Vatandaş artık sadece “ödevleri olan insanlar değil, aynı zamanda “hak ve özgürlükleri olan” insanlardır. 

            

        Ancak, ombudsmanın devlet-vatandaş ilişkileri içerisinde mucizeler yaratmasını beklememek gerekir. Çünkü, Türkiye’de hala devlet, çok kesim tarafından bir “baba” olarak algılanmaktadır. Bu sebepten dolayı vatandaş devlet ile aralarında bir anlaşmazlıkla karşılaştıklarında yargıya ya da ombudsmana başvurmak yerine, bu olayı”sineye çekmek” gibi bir tür alışkanlık da vardır.  Ayrıca ülkedeki bürokratik ve yönetsel vesayet yapı içindeki kamu kurumları hala “devletin her zaman haklı” olduğu ve “devletin ali çıkarları” olduğuna inanmaktadır. Bu yüzden kamu kurumlarının haksız uygulamalarını ortaya çıkarmak son derece güç bir iştir.

        Elbette, bu problemlerin zamanla aşılması mümkün olacaktır

     

    Kaynakça_________________________________________________

     

    Ankara, TODAİE yayınları. Kamu yönetimi araştırması, Genel rapor.(1991)

    Zekeriya Temizel. Yurttaşın yönetime karşı korunmasında bağımsız bir denetim                                     organı;Ombudsman.

    Victor J. Pickl;     “Ombudsman ve yönetimde reform” (çeviren: Turgay Ergun) Amme

                               İdaresi Dergisi.

    B.Zakir Avşar, Doc.Dr.: Ombudsman. İyi Yönetilen Türkiye İçin”Kamu Hakemi”

    Yımaz Altuğ:         Kamu Denetçisi (Ombudsman), İstanbul İ.Ü. Rektörlük yayını.   

                               2002 

    Galip Demir;        “Ombudsman aranıyor.”

    David Rane :        Çağdaş Büyük Hukuk Sistemleri.  (çev. Argun Köleli) 1985

    Kemal Özden, Yrd.Dc.Dr. Ombudsman. Yeni Yönetim Anlayışı İçin Bir Model.

    Müslim Akıncı.       Bağımsız İdari Otoriter ve Ombudsman. İst.1999

    Nuri Tortop. Prof.Dr.: TODAİE başkanı. “Ombudsman Sistemi ve Çeşitli Ülkelerde

                                    Uygulanması.”

                                    Ve “internet” kaynakları.

    Yapılan yorumlardan Medya Trabzon sorumlu tutulamaz.

    UYARI: Küfür, hakaret, rencide edici cümleler veya imalar, inançlara saldırı içeren, imla kuralları ile yazılmamış,
    Türkçe karakter kullanılmayan ve büyük harflerle yazılmış yorumlar onaylanmamaktadır.
    Bu yazıya henüz yorum eklenmemiştir.
    Yazarın Diğer Yazıları
    Tüm Hakları Saklıdır © 2009 Medya Trabzon | İzinsiz ve kaynak gösterilmeden yayınlanamaz.
    Tel : 0462 321 10 75 | Faks : 0462 321 10 74 | Haber Yazılımı: CM Bilişim